* Naszym zdaniem * Naszym zdaniem * Naszym zdaniem *

KRYZYS KAPITALIZMU

4 strony analiz i argumentów

Jesteśmy świadkami największego kryzysu globalnego kapitalizmu od czasów Wielkiego Kryzysu roku 1929. Ludzie na każdym kontynencie widzą, że kapitalistyczny system po prostu nie działa.

Na następujących stronach przedstawiamy kilka naszym zdaniem najistotniejszych aspektów systemu kapitalistycznego:

* kryzys jest punktem zwrotnym w historii kapitalizmu;

* kryzys jest globalny;

* doświadczamy kryzysu całego systemu, nie tylko jego finansowej

  części;

* dzielenie kapitalistów na dobrych producentów i złych finansistów

  jest nietrafne;

* zdumiewające wydarzenia ostatnich tygodni są wynikiem kryzysu

  rentowności;

* rządy mogą odroczyć kryzysy, ale nie mogą im zapobiec;

* system kapitalistyczny starzeje się - w swoim rozwoju

  przygotowuje dla siebie głębsze kryzysy;

* rządy są gotowe próbować przezwyciężyć kryzys tylko

  metodami, które chronią jak najwięcej szefów korporacji;

* wzrastający kryzys stwarza większe zagrożenie wojenne;

* panujący chcą, by zwykli ludzie zapłacili koszty ich kryzysu;

* obecna fala nacjonalizacji i państwowej interwencji podważa ideologię

  wolnorynkową;

* istnieje lepszy sposób na walkę z kryzysem.

Obecny kryzys jest

punktem zwrotnym

w historii kapitalizmu

Widzimy rzeczy, które wydawały się

niemożliwe jeszcze kilka tygodni temu:

* banki przestały pożyczać sobie

pieniądze, co grozi upadkiem systemu

finansowego;

* w USA najbardziej prawicowa

administracja od 75 lat dokonuje największych

nacjonalizacji w historii świata;

* nacjonalizacja stała się ważnym

narzędziem dla rządów na całym świecie;

* staje się jasne dla milionów ludzi,

że system kapitalistyczny nie tylko jest

niesprawiedliwy, ale także skrajnie nieudolny.

Oto chronologia wydarzeń przedstawiająca

rozwój kryzysu w ostatnim

czasie:

3 stycznia 2007. Pierwsze bankructwo instytucji finansowej podczas obecnego kryzysu. Dotyczy ono amerykańskiej firmy Ownit Mortgage Solutions Inc., oferującej kredyty hipoteczne osobom o bardzo niskich dochodach (tzw. "subprime"). Gigant finansowy Merrill Lynch - później kupiony przez Bank of America (patrz 15 września 2008) - posiada 20 proc. udziałów w Ownit. 19 lipca 2007. Indeks Dow Jones na nowojorskiej giełdzie po raz pierwszy w historii przekracza 14 tys. punktów. "Inwestorzy" i maklerzy łudzą się, że nie ma ograniczeń dla ich chciwości. 9 sierpnia 2007. Początki kryzysu w Europie. Jeden z najważniejszych europejskich banków, francuski BNP Paribas ogłasza, że ma problemy związane z "kompletnym brakiem płynności" na rynku. Bank grał na rynku “subprime”. Europejski Bank Centralny od razu wpompowuje 95 mld euro do rynku bankowego, dodając 109 mld euro w następnych dniach. 14 września 2007. "Run” na bank (paniczne wycofanie depozytów) Northern Rock w Anglii. Bank ma 1,5 miliona klientów. Pojawiają się bardzo długie kolejki na ulicach różnych miast. Jest to pierwszy "Run" na bank brytyjski od 150 lat! Northern Rock mocno zainwestował w amerykańskie obligacje hipoteczne. 1 października 2007. Pierwszy światowy gigant bankowy - szwajcarski UBS - ogłasza straty 3,4 mld dolarów, związane z rynkiem subprime. 13 grudnia 2007. Amerykańska Rezerwa Federalna (Fed), Europejski Bank Centralny i banki centralne Anglii, Kanady i Szwajcarii razem ogłaszają, że gotowe są udzielać pożyczek bankom. 21 stycznia 2008. Największe spadki na światowych giełdach od 9/11 (czyli od 11 września 2001 r.). 16 marca 2008. Pada amerykański bank Bear Stearns. Przejmuje go JP Morgan Chase za 270 milionów dolarów. Rok wcześniej wartość Bear Stearns szacowano na 20 tys. milionów dolarów! Fed dofinansowuje transakcję kwotą 30 mld dol. Podatnicy zapłacą za ewentualne straty. Jest to pierwsza takiego typu operacja wykupu (bailout) od czasów Wielkiego Kryzysu lat 30- ych. 11 lipca 2008. Urzędnicy państwowi zamykają IndyMac Bank, po tym jak spanikowani klienci wycofywali swoje pieniądze z lokat. Jest to drugi co do wielkości upadek banku w amerykańskiej historii. 7 września 2008. Nacjonalizacja gigantów hipotecznych Freddie Mac i Fannie Mae dokonana przez najbardziej prawicową administrację USA od 75 lat. Ekonomista Nouriel Roubini nazywa operację "największą nacjonalizacją w ludzkiej pamięci". Fannie i Freddie mają prawie połowę rynku hipotecznego wartego 12 bilionów dolarów (12 tys. miliardów). 15 września 2008. 158-letni bank Lehman Brothers plajtuje. Tym razem administracja Busha nie interweniuje, żeby wzmocnić "dyscyplinę rynkową" w sektorze finansowym. Spadki na światowych giełdach - reakcja na bankructwo Lehman Bothers i brak państwowej pomocy. Tzn. bogaci mówią głośno rządom: "musicie nam pomóc." 16 września 2008. Bush nacjonalizuje AIG - największą firmę ubezpieczeniową świata - za 85 miliardów dolarów. 17 września 2008. Rosyjska giełda zamknięta na dwa dni, by zapobiec ogromnym stratom. 18 września 2008. Banki centralne na świecie wpompowują 180 miliardów dolarów do systemu finansowego.

19 września 2008. Rosyjski rząd przeznacza 500 miliardów rubli na system finansowy. 24 września 2008. Izba Reprezentantów autoryzuje wydatki zbrojeniowe USA na rok 2009, wynoszące 612 miliardów dolarów. Będą dopłaty w ciągu roku na wojny w Afganistanie i Iraku. 25 września 2008. Kolejny szok. Największy upadek banku w historii USA - Washington Mutual wart 307 miliardów dolarów jest przekazany bankowi JP Morgan przez urzędników państwowych. JP Morgan płaci 1,9 miliardów dolarów. 28 września 2008. Rządy Beneluksu częściowo nacjonalizują Fortis Bank kosztem 11,2 mld euro. 29 września 2008. Izba Reprezentantów odrzuca operację wykupu "toksycznych aktywów" sekretarza skarbu Hanka Paulsona. Kongresmeni otrzymują maile i telefony od wściekłych wyborców, którzy słusznie uważają, że rząd chce ratować bankierów ignorując autentyczne środki przeciwdziałania kryzysowi. Największy spadek (punktowy) w historii nowojorskiej giełdy - 778 punktów. Brytyjski rząd nacjonalizuje bank Bradford and Bingley za 50 miliardów funtów. Podatnik ma teraz odpowiedzialność za długi, a rentowne operacje bankowe przejmuje hiszpański Santander Bank. 3 października 2008. Trochę zmieniony 700 miliardowy Plan Paulsona przyjęty przez Izbę reprezentantów w USA. Koszt zmian - 150 mld dolarów - polegają m.in. na ulgach podatkowych dla firm. Giełdy nie ufają już rządowi USA - kolejne spadki. 6 października 2008. Niemiecki rząd ogłasza plan ratunkowy dla jednego z największych banków kraju - Hypo Real Estate. Umowa zawarta z prywatnymi bankami kosztuje 50 mld euro. Poprzednia propozycja (35 mld euro) upadła dzień wcześniej. Prywatne banki żądały więcej. Największy spadek punktowy na londyńskiej giełdzie. 8 października 2008. Brytyjski rząd ogłasza częściową nacjonalizację banków, kosztem 500 miliardów funtów. Wkrótce inne państwa pójdą tym śladem. 10 października 2008. Największy spadek cen akcji w historii nowojorskiej giełdy - 18,2%. Indeksy na całym świecie nurkują. W tym dniu największy spadek na tokijskiej giełdzie od 20 lat. 11-12 października 2008. Dopiero podczas tego weekendu, 5 tygodni po rozpoczęciu się ostrej fazy kryzysu, państwa ustaliły wspólne działania. W tych dniach odbyło się spotkanie ministrów finansów krajów grupy G7 (najbogatszych państw świata). Potem miało miejsce spotkanie ministrów finansów G20 (państwa reprezentujące 90 proc. światowej gospodarki). Miały miejsce także spotkania Międzynarodowego Funduszu Walutowego oraz Banku Światowego a na koniec szczyt państw strefy euro. 13 października 2008. W wyniku tych spotkań rządy w zasadzie zdecydowały się na nacjonalizację części systemu bankowego. Nawet USA, które wcześniej nacjonalizowały inne instytucje finansowe, zdecydowały się na 250 miliardowy zakup akcji bankowych. Oczywiście, nacjonalizacji dokonano, by bronić systemu kapitalistycznego przed jeszcze gorszą katastrofą i pomóc bankierom – nie po to,by chronić miejsca pracy czy standard życia zwykłych ludzi.