Film* Film* Film* Film* Film* Film* Film*

NIEWYGODNA PRAWDA

Wydawałoby się, że film dokumentalny to zawsze nudna półgodzinna forma telewizyjna. Michael Moore udowodnił, że wcale tak być nie musi. To jego obrazy: ‘Zabawy z bronią’ i ‘Fahrenheit 9/11’ dowiodły doskonale, iż można zainteresować widza poważnym tematem polityczno-społecznym przez dłużej niż godzinę. Genialny montaż, doskonały dobór materiałów archiwalnych i muzyka sprawiają, iż forma filmu staje się fabularna przy zachowaniu poważnej, merytorycznej treści.

Chyba takie podejście do kina dokumentalnego natchnęło byłego wiceprezydenta USA – Ala Gore’a. Sprawdzone schematy wykorzystał jednak do ukazania innego problemu - globalnego ocieplenia. Juz od lat siedemdziesiątych Al Gore aktywnie działał w senackiej komisji ochrony środowiska. Później już, gdy był wiceprezydentem, działalność ta „nieco” wybladła. Dopiero ”porażka” w wyborach 2000 roku sprawiła, iż Gore ponownie zainteresował się problemem ochrony środowiska naturalnego. Wykorzystując swoją popularność stał się aktywnym prelegentem, chętnie odwiedzającym odległe zakątki globu. To właśnie jeden z takich wykładów stanowi kanwę filmu „Niewygodna prawda”. Dlaczego „prawda”? Gore mówi o rzeczach powszechnie znanych juz od wielu lat. Przytacza fakty naukowo zbadane i przede wszystkim pokazuje dowody, iż efekt cieplarniany nie jest wymysłem nawiedzonych ekologów.

Gore wykłada w jasny, przejrzysty sposób, unika naukowej terminologii, aby każdy mógł zrozumieć jakie zmiany zachodzą na naszej planecie od kilkudziesięciu lat. Posługuje się prostymi wykresami i schematami, przedstawia wiele zdjęć ukazujących efekty podnoszenia się temperatury, takie jak topnienie lodowców. Wreszcie uświadamia nam, że efekt cieplarniany to nie tylko wzrost temperatury. Topnienie lodowców wpływa na podnoszenie się poziomu oceanów, a także na zaburzenia w krążeniu prądów morskich. Dowiadujemy się na przykład, iż topnienie lodowca grenlandzkiego może spowodować zatrzymanie prądu zatokowego, który ogrzewa całą Europę Zachodnią.

Prawda, którą przedstawia Gore, jest niewygodna przede wszystkim dla Stanów Zjednoczonych, odpowiedzialnych w największym stopniu za emisję dwutlenku węgla. Najlepiej przemilczeć ten fakt, albo przytoczyć kuriozalne argumenty: spadek emisji spowoduje wzrost bezrobocia.

Polityka USA jest bardzo krótkowzroczna - bo przecież kogo interesują mieszkańcy wysp Tuvalu zalanych przez Ocean Spokojny - skoro nie ma tam wielkiego rynku zbytu, albo całych zastępów taniej siły roboczej. Dobre samopoczucie Amerykanów zniszczył dopiero huragan Katrina, który spustoszył Nowy Orlean. Jednak władze Stanów Zjednoczonych uważają huragany za zwykły wybryk przyrody, na którą człowiek nie ma wpływu. To wszystko bardzo dobrze ilustruje Gore.

Ale co z receptą na kryzys ekologiczny? Tutaj były prezydent nie daje jednoznacznych odpowiedzi. Przyznaje co prawda, że USA, obok Australii, nie ratyfikowały porozumienia z Kioto i stanowi to poważny problem, kiedy największe mocarstwo ignoruje społeczność międzynarodową. Gore jednak nie kładzie w ogóle nacisku na system, który jest odpowiedzialny za zmiany klimatyczne.

Chora konkurencja kapitalistyczna nie uwzględnia troski o naturalne środowisko – troska ta nie wpływa przecież na maksymalizację zysków. Co będzie jeśli jednak Nowy Jork zostanie zalany przez Atlantyk zupełnie jak w katastroficznym filmie „Pojutrze”? Taki scenariusz nie jest wcale odległy, zwłaszcza kiedy zrozumiemy, iż zmiany klimatyczne w ciągu ostatnich lat zachodzą niesamowicie szybko. Gore łudzi się, iż stan za stanem, miasto za miastem stopniowo będą przymować ustalenia z Kioto. Wystarczy tylko presja społeczna, a koncerny same zmniejszą emisje gazów cieplarnianych. Al Gore dostrzega potencjał w zwykłych ludziach, którzy mogą wpływać na ochronę środowiska. Jednak to stanowczo za mało, kiedy wszyscy ciągle tkwimy w systemie kapitalistycznym.

„Niewygodna prawda” to doskonałe kino dokumentalne - nie daje rozwiązania na ukazane problemy, ale stanowi duży krok naprzód w budowaniu globalnej świadomości ekologicznej.

„Niewygodna prawda” (Inconvenient Truth)

Reżyseria: Davis Guggenheim

USA, 2006

Maciej Bancarzewski