Hiszpański rząd wygrał parlamentarne głosowanie w sprawie delegalizacji politycznej partii baskijskiej Batasuny. Batasuna jest politycznym skrzydłem zbrojnej grupy ETA. Inka Ortiz z naszej siostrzanej gazety w Hiszpanii En Lucha odpowiada na pytania.

Dlaczego hiszpański rząd postępuje w ten sposób?

Represjonowanie baskijskiego ruchu narodowego jest częścią strategii prowadzonej przez hiszpańskie państwo. Stanowi ono również próbę ze strony prawicowego rządu PP (Partii Ludowej) wzmocnienia poparcia wyborców przez stwarzanie wrażenia bycia "twardym wobec terroryzmu". Hiszpański rząd nie zdołał zlikwidować ETA w ciągu 35 lat walki, pomimo tego, że wsadził prawie 600 jej członków do hiszpańskich więzień.

Rząd PP próbuje kryminalizować baskijski ruch delegalizując jego młodzieżowe skrzydło i zamykając jego dziennik. Niestety hiszpańska lewica nie oferuje żadnej alternatywy dla represyjnej polityki rządu.

Główna partia opozycyjna, Partia Socjalistyczna, popiera postawę rządu, a Zjednoczona Lewica, na czele której stoi Partia Komunistyczna, jest w tej sprawie podzielona. Umiarkowana partia baskijskich nacjonalistów (PNV) odrzuca ETA, ale przeciwstawia się rządowym posunięciom. PNV argumentuje, że próby zmiażdżenia opozycji przez rząd PP pokazują pozostałości wpływów Franco wewnątrz tej partii. Franco był dyktatorem, który rządził Hiszpanią od lat 30-ych do 70-ych i był bezwzględny w wymuszaniu "jedności Hiszpanii".

Jakie są korzenie baskijskiego ruchu narodowego?

Baskowie zawsze tworzyli wyodrębnioną wspólnotę w regionie dzisiejszej północnej Hiszpanii i południowo zachodniej Francji. Ich unikalny język daje Baskom silne poczucie tożsamości. Baskijski ruch narodowy powstał pod koniec XIX wieku jako ruch zachowawczy, odrzucający industrializację i hiszpańskich robotników-emigrantów.

W XX wieku baskijski ruch narodowy wzrósł, stając się masowym ruchem, szczególnie dzięki jego roli w ruchu oporu za dyktatury Franco. Kolejne demokratyczne rządy nadal stosowały represyjne metody przeciwko ETA, co spowodowało, że wielu ludzi w dalszym ciągu popiera ETA.

Co to jest ETA?

ETA została stworzona w 1959 r. i od momentu powstania walczy o niepodległy Kraj Basków. Odegrała istotną rolę w walce przeciwko Francoizmowi. ETA była pod mocnym wpływem walk narodowowyzwoleńczych w latach 60-ych i 70-ych i przyjęła lewicową politykę.
Jednak jej strategia podkładania bomb i zabójstw politycznych pomogła hiszpańskiemu rządowi odizolować narodowy ruch od reszty lewicy w Hiszpanii i w Kraju Basków. Zabijanie przez członków ETA przedstawicieli Partii Socjalistycznej szczególnie utrudnia zdobycie szerszego poparcia dla jej żądań.

Ile poparcia ma Batasuna?

Batasuna regularnie otrzymuje 15 procent głosów w Kraju Basków. Jej polityka jest lewicowa. Jej zwolennicy są w pierwszym szeregu walk pracowniczych i w dzielnicach, walczą o prawa kobiet i uczestniczą w międzynarodowych kampaniach solidarnościowych.
Jednak walka o niepodległość góruje nad wszystkimi innymi sprawami. Bezkrytyczna postawa ruchu dla działań ETA spowodowała stratę poparcia w samym kraju Basków.

Jakie jest rozwiązanie?

Jesteśmy krytyczni wobec metod ETA. Ale przyczyny jej istnienia są polityczne, więc represje "nie rozwiążą" sprawy. Kraj Basków, jak inne regiony, ma jakąś autonomię wewnątrz hiszpańskiego państwa. Ale jest ona bardzo ograniczona i dotyczy tylko trzech z czterech baskijskich prowincji.

Nigdy nie pozwolono Baskom głosować w sprawie należności od hiszpańskiego państwa. W 1978 roku odbyło się referendum w sprawie hiszpańskiej konstytucji. Zdobyła ona większość w reszcie Hiszpanii, ale nie w Kraju Basków. Poparło ją tam tylko 35 procent ludności. Wszystkie baskijskie partie narodowe wzywały do bojkotu tego referendum.

Konstytucja daje hiszpańskiemu wojskowi "prawo" interweniowania gdziekolwiek "jedność" hiszpańskiego państwa jest zagrożona. Wszystkie trzy główne baskijskie partie narodowe, m.in. te, które przeciwstawiają się ETA, chcą jakiejś formy niepodległości.
Nikt nie wie, jaki byłby wynik referendum. Niektóre sondaże sugerują, że 60 procent poparłoby niepodległość. Inne sugerują inny wynik.
Hiszpańska lewica musi bronić demokratycznego prawa Basków do głosowania. Musi również bronić demokratycznego prawa Batasuny do istnienia. Tylko tym sposobem zostanie kiedykolwiek osiągnięty pokój i sprawiedliwość.